13 yıl önce koçluk eğitimimde tanıştım kendi iç eleştirmenimle. Hata yapınca 'bunu nasıl düşünemedin' diyen, yeni bir şeye başlayacakken 'emin misin, her şeyi düşündün mü, yeteri kadar iyi mi?' diyen, beni sürekli sorgulayan ve bana kendimi kötü hissettiren bir ses.  Suçlu, düşüncesiz, kaygılı…   

Ona bir isim verdim: Bay Mükemmel. SAYGI ve MERAKLA yaklaştığımda gördüm ki, amacı bana zarar vermek değildi — beni başkaları önünde utanmaktan, başarısız hissetmekten korumaya çalışıyor, mükemmel olmamı amaçlıyordu. Ona 'amacını biliyorum ama ben mükemmel değil, faydalı olmak istiyorum, düşsem de kalkarım, güven bana' dedim, aylarca, her ortaya çıktığında. Ve yavaş yavaş Gulyabani gibi üstüme çöken Bay Mükemmel önce “hev hev” bir köpeğe, ardından da bana güvendikçe bir iç destekçiye dönüştü. “O an için elinden geleni yaptın Şebnem, niyetin iyiydi, gel şimdi şu ne mümkün buna bakalım” diyen...

Organizasyonlarda da buna çok benzer seslerle karşılaşıyorum.

“Yine yanlış karar alıyorlar…”

“Abi bizi bir dinlemiyorlar…”

“Bir şirket böyle yönetilmez…”

Diyen iğneleyici ve suçlayıcı toksik sesler… Bu toksinler de duvar örme ve savunma gibi başka toksik sesleri tetikliyor… Ve herkes asıl bu sesleri tetikleyen mesele her ne ise buna odaklanmayı unutuyor…

Organizasyonlara bir vesile ile temas ettiğimde ve bu sesleri duyduğumda tarzı, tavrı yargılamak ya da organizasyon ya da eleştirilen liderler adına savunmaya geçmek yerine “saygı ve merakla” bu sesin altındaki niyeti, sesin duygusunu – ki genelde kızgınlık, hayal kırıklığı, değersizlik çok baskın oluyor - altındaki bilgiyi (belki bir risk, belki bir fırsat) duymaya çalışıyorum. Duyarken de farklı kurumlardan tecrübelerimden yola çıkarak “buradan bakınca çok haklısınız; bununla birlikte acaba şu an bizim bilmediğimiz ve yönetimin bildiği neler olabilir, bir firmada örneğin … karşılaşmıştım” diyerek resmin bütünündeki olasılıkları görmeye davet ediyorum…

Ve inanın bu sesleri gerçekten duyduğum ve bu sesin sahibini mobilize edebildiğimde “fark ettiğiniz şey çok kritik; bunu kiminle nasıl paylaşabilirsiniz” diyerek ve eğer organizasyon da açıksa bu paylaşımın yapılmasına… Kritik risklerin bertaraf edildiğini, çalışan bağlılığının arttığını ve aynı benim Bay Mükemmelim gibi organizasyon içindeki iç eleştirmenlerin de iç müttefike dönüştüğüne tanık oluyorum...

Mesele içimizdeki ya da organizasyonumuzdaki iç eleştirmeni susturmak değil.

Onu duymayı öğrenmek. Çünkü bazen en yüksek sesle konuşan eleştirmen, tarzı, tavrı kötü de olsa, değişmesi gereken şeyi en uzun zamandır anlatan sestir.

Ya siz içinizdeki ve organizasyonunuzdaki iç eleştirmenleri iç müttefike dönüştürmek için neleri denediniz?